MỘT SỐ THÔNG TIN CƠ BẢN VỀ HUYỆN BÌNH CHÁNH TPHCM

Thời phong kiến:

Vào thời nhà Nguyễn song lập[3], vùng khu đất Bình Chánh ngày này thuộc địa phận hai huyện Tân Long và Bình Long của phủ Tân Bình, một phần huyện Phước Lộc thuộc phủ Tân An cùng thuộc tỉnh Gia Định.

Thời Pháp thuộc:

Với Hòa ước Nhâm Tuất (1862), triều đình Huế nhượng hẳn 3 tỉnh miền Đông Nam Kỳ mang đến Pháp làm thuộc địa. Cơ quan ban ngành thực dân Pháp chia 3 tỉnh này thành 13 thành những hạt thanh tra (inspection), do những viên chức Pháp ngạch thanh tra những việc làm phiên bản xứ (inspecteur des affaires indigeânes) hàng đầu, nhưng trong thời điểm tạm thời vẫn giữ tổ chức cơ cấu phủ huyện cũ.

Sau khoản thời gian giành được toàn cảnh Nam Kỳ, năm 1868, cơ quan ban ngành thực dân Pháp bãi bỏ những đơn vị chức năng hành chính phủ nước nhà, huyện, phân chia lại toàn cảnh cõi Nam Kỳ. Nhiều hạt thanh tra về sau đã được đổi thành hạt tham biện (arrondissement), do những Chánh tham biện (administrateur) người Pháp hàng đầu. Tuy vậy, cơ quan ban ngành thực dân Pháp vẫn giữ lại tổ chức cơ cấu hành chính cấp cho thấp như tổng, xã thôn.

Theo Nghị định ngày 20 tháng 12 năm 1899 của Toàn quyền Đông Dương đổi tổng cộng những hạt tham biện thành tỉnh thì từ ngày một tháng một năm 1900, tỉnh Chợ Rộng lớn được xây dựng.

Quận Châu Thành thuộc tỉnh Chợ Rộng lớn (đơn vị chức năng hành chính riêng lẻ với TP.HCM Chợ Rộng lớn) xây dựng năm 1918 với lỵ sở đặt cộng đồng vào TP.HCM Chợ Rộng lớn, tới năm 1930 đổi thương hiệu thành quận Trung Quận hoặc còn gọi là quận Trung ương. Từ thời điểm ngày 4 tháng hai năm 1947, đổi thành quận Gò Đen, do lỵ sở dời về thị tứ mang thương hiệu này (tuy vậy thương hiệu gọi Trung Quận vẫn thông dụng rộng). Quận xuất hiện bốn tổng: Tân Phong Hạ, Long Hưng Thượng, Long Hưng Trung và Long Hưng Hạ.

Quận Bình Xuyên thuộc tỉnh Chợ Rộng lớn tồn trên vào những thời hạn từ thời điểm ngày 2 tháng 5 năm 1933 tới tháng 12 năm 1944 và từ thời điểm tháng một năm 1953 tới ngày 22 tháng 10 năm 1956, do tách ra tổng Tân Phong Hạ của quận Trung Quận. Tiếp sau đó quận Bình Xuyên giải thể, trả lại tổng Tân Phong Hạ mang đến quận Trung Quận như cũ.

Vào kháng chiến chống Pháp, về hành chính cơ quan ban ngành Việt Nam Dân nhà Cộng hòa đổi quận thành huyện, làng thành xã; bỏ cấp cho tổng. Chính vì vậy, quận Trung Quận đã được gọi là huyện Trung Huyện.

Thời kỳ 1956-1975:

Việt Nam Cộng hòa

Ngày 22 tháng 10 năm 1956, theo Sắc lệnh 143/NV của Tổng thống Việt Nam Cộng hòa Ngô Đình Diệm, tỉnh Tân An hợp nhất với phần rộng lớn khu đất đai tỉnh Chợ Rộng lớn nhằm xây dựng tỉnh mới xuất hiện thương hiệu là tỉnh Long An.

Ngày 8 tháng 4 năm 1957 ba tổng: Tân Phong Hạ, Long Hưng Thượng và Long Hưng Trung thuộc quận Gò Đen (quận Trung Quận) của tỉnh Chợ Rộng lớn giải thể được sáp nhập vào tỉnh Gia Định, lập nên quận Bình Chánh mới. Riêng tổng Long Hưng Hạ cùng quận Gò Đen (quận Trung Quận) cũ, nhập vào quận Bến Lức mới lập của tỉnh Long An.

Quận Bình Chánh lấy theo thương hiệu gọi của xã Bình Chánh vốn là nơi đặt quận lỵ của quận này. Năm 1957, quận Bình Chánh xuất hiện 03 tổng với 15 xã:

Tổng Tân Phong Hạ xuất hiện 03 xã: An Phú, Bình Hưng và Phong Đước

Tổng Long Hưng Thượng xuất hiện 05 xã: An Lạc, Bình Trị Đông, Tân Kiên, Tân Nhựt và Tân Tạo nên

Tổng Long Hưng Trung xuất hiện 07 xã: An Phú Tây, Bình Chánh, Nhiều Phước, Hưng Long, Quy Đức, Tân Quý Tây và Tân Túc (riêng 3 xã Hưng Long, Quy Đức, Tân Quý Tây trước đó thuộc tổng Phước Điền Tượng, quận Cần Giuộc).

Từ thời điểm năm 1962 cơ quan ban ngành bỏ dần, tới năm 1965 bỏ hẳn cấp cho hành chính tổng.

Đến tới ngày 29 tháng 4 năm 1975, quận Bình Chánh xuất hiện 15 xã trực thuộc: An Lạc, An Phú, An Phú Tây, Bình Chánh, Bình Hưng, Bình Trị Đông, Nhiều Phước, Hưng Long, Phong Đước, Quy Đức, Tân Kiên, Tân Nhựt, Tân Quý Tây, Tân Tạo nên, Tân Túc.

Cơ quan ban ngành Cơ hội mạng

Về phía cơ quan ban ngành Mặt trận Dân tộc giải phóng miền Nam Việt Nam và sau này là Chính phủ nước nhà Cơ hội mạng lâm thời Cộng hòa miền Nam Việt Nam, thời điểm cuối năm 1957 lập huyện Bình Chánh thay cho thế huyện Trung Huyện giải thể. Địa phận huyện mới này là một quận Bình Chánh của cơ quan ban ngành Việt Nam Cộng hòa thêm vào đó trung tâm vực Vườn Thơm, là một phần xã Đức Hòa, quận Đức Hòa, thuộc tỉnh Long An (từ thời điểm tháng 10 năm 1963 thuộc tỉnh Hậu Nghĩa) theo phân chia hành chính của cơ quan ban ngành Việt Nam Cộng hòa. Năm 1961, trung tâm vực Vườn Thơm được phân thành hai xã: Tân Bình và Tân Lợi, tới năm 1972 sáp nhập hai xã với nhau thành xã Bình Lợi.

Năm 1960 do yêu cầu của cuộc kháng chiến, huyện Bình Chánh lại tách ra hai phần Nam, Bắc Bình Chánh: Nam gọi là Bình Chánh – Nhà Bè, Bắc nhập với Tân Bình gọi là Bình Tân. Tới năm 1972, huyện Bình Chánh được phục hồi trên hạ tầng hợp nhất Nam, Bắc Bình Chánh.

Từ thời điểm năm 1975 tới nay:

Sau khoản thời gian Chính phủ nước nhà Cơ hội mạng lâm thời Cộng hòa Miền Nam Việt Nam tiếp quản Đô thị Thành phố mang tên Bác và những vùng lân cận vào trong ngày 30 tháng 4 năm 1975, ngày 3 tháng 5 năm 1975 TP.HCM Thành phố mang tên Bác – Gia Định được xây dựng. Theo nghị quyết ngày 9 tháng 5 năm 1975 của Ban Chấp hành Đảng bộ Đảng Lao động Việt Nam TP.HCM Thành phố mang tên Bác – Gia Định, huyện Bình Chánh được xây dựng, gồm có quận Bình Chánh, hai xã: Vĩnh Lộc và Bình Hưng Hòa của quận Tân Bình cũ và xã Bình Lợi là phần khu đất cắt từ xã Đức Hòa, quận Đức Hòa, tỉnh Hậu Nghĩa cũ thời Việt Nam Cộng hòa sáp nhập với nhau).

Ngày 20 tháng 5 năm 1976, tổ chức triển khai hành chính TP.HCM Thành phố mang tên Bác – Gia Định được sắp xếp lần hai (theo quyết định hành động số 301/UB ngày 20 tháng 5 năm 1976 của Ủy ban Nhân dân Cơ hội mạng TP.HCM Thành phố mang tên Bác – Gia Định). Từ đó, vẫn không thay đổi huyện Bình Chánh cũ xuất hiện từ thời điểm năm 1975. Thời điểm hiện nay, cơ quan ban ngành sáp nhập hai xã: An Phú và Phong Đước với nhau, lập nên xã Phong Phú. Thế huyện Bình Chánh xuất hiện 17 xã: An Lạc, An Phú Tây, Bình Chánh, Bình Hưng, Bình Hưng Hòa, Bình Lợi, Bình Trị Đông, Nhiều Phước, Hưng Long, Phong Phú, Quy Đức, Tân Kiên, Tân Nhựt, Tân Quý Tây, Tân Tạo nên, Tân Túc, Vĩnh Lộc.

Ngày 2 tháng 7 năm 1976, Quốc hội nước Cộng hòa Xã hội nhà nghĩa Việt Nam khoá VI, kỳ họp thứ 1 chính thức đổi thương hiệu TP.HCM Thành phố mang tên Bác – Gia Định thành TP.HCM Hồ nước Chí Minh. Huyện Bình Chánh trở thành huyện trực thuộc TP.HCM Hồ nước Chí Minh.

Ngày 13 tháng 4 năm 1977, xây dựng hai xã mới: Phạm Văn Hai và Lê Minh Xuân thuộc huyện Bình Chánh, từ phần khu đất cắt ra của xã Bình Lợi cùng huyện.

Ngày 12 tháng 9 năm 1981, huyện Bình Chánh chuyển xã An Lạc thành thị trấn An Lạc.

Ngày một tháng 11 năm 1985, huyện Bình Chánh chia xã Vĩnh Lộc thành hai xã: Vĩnh Lộc A và Vĩnh Lộc B. Thế thời điểm này huyện Bình Chánh xuất hiện 01 thị trấn An Lạc và 19 xã: An Phú Tây, Bình Chánh, Bình Hưng, Bình Hưng Hòa, Bình Lợi, Bình Trị Đông, Nhiều Phước, Hưng Long, Lê Minh Xuân, Phạm Văn Hai, Phong Phú, Quy Đức, Tân Kiên, Tân Nhựt, Tân Quý Tây, Tân Tạo nên, Tân Túc, Vĩnh Lộc A, Vĩnh Lộc B.

Ngày 05 tháng 11 năm 2003, Chính phủ nước nhà Việt Nam phát hành Nghị định số 130/2003/NĐ-CP[4] về việc điều hòa địa giới hành chính huyện Bình Chánh nhằm xây dựng quận Bình Tân và những phường trực thuộc, xây dựng thị trấn Tân Túc thuộc huyện Bình Chánh. Nội dung như sau:

Xây dựng quận Bình Tân trên hạ tầng toàn cảnh diện tích S tự nhiên và dân số của những xã Bình Hưng Hòa, Bình Trị Đông, Tân Tạo nên và thị trấn An Lạc thuộc huyện Bình Chánh. Quận Bình Tân xuất hiện 5.188,67 héc-ta diện tích S tự nhiên và 254.635 nhân khẩu.

Xây dựng thị trấn Tân Túc – thị trấn huyện lị huyện Bình Chánh trên hạ tầng toàn cảnh diện tích S tự nhiên và dân số của xã Tân Túc. Thị trấn Tân Túc xuất hiện 856,41 héc-ta diện tích S tự nhiên và 10.939 nhân khẩu.

Sau khoản thời gian điều hòa địa giới hành chính xây dựng quận Bình Tân và xây dựng thị trấn Tân Túc, huyện Bình Chánh sót lại 25.268,56 héc-ta diện tích S tự nhiên và 224.165 nhân khẩu; xuất hiện 16 đơn vị chức năng hành chính trực thuộc gồm những xã: Phong Phú, Nhiều Phước, Quy Đức, Hưng Long, Tân Quý Tây, Bình Chánh, An Phú Tây, Tân Kiên, Tân Nhựt, Bình Lợi, Lê Minh Xuân, Phạm Văn Hai, Bình Hưng, Vĩnh Lộc A, Vĩnh Lộc B và thị trấn Tân Túc.

THÔNG TIN QUY HOẠCH HUYỆN BÌNH CHÁNH